Achtergronden mismatch
Petities.nl
VO scholenoverzicht amsterdam 2016
Oorzaken van de mismatch:
Loting is het gevolg van mismatch tussen vraag van ouders en leerlingen en het aanbod dat middelbare scholen aanbieden.

Mismatch heeft meerdere oorzaken:
De Wet op het Voortgezet Onderwijs verplicht schoolbesturen om in een regionaal samenwerkingsverband samen het onderwijsaanbod te bepalen. Ouders, gemeente, het ministerie van OCW, niemand heeft daar verder iets over te zeggen.

De schoolbesturen leggen hun aanbod vast in een Regionaal Plan Onderwijsvoorzieningen (RPO). Zij moeten de gemeente, de provincie en arbeidsmarktpartijen ‘horen’, maar in de praktijk praktijk is dat een dode letter.

Feitelijk komt het er op neer dat de middelbare scholen autonoom zijn in hun beslissingen over het onderwijsaanbod en er nauwelijks correctiemogelijkheden zijn als het aanbod van scholen onvoldoende matched met de vraag van ouders en leerlingen.

De praktijk leert dat het voor scholen aantrekkelijk is om samen het aanbod krap te houden. Scholen waar kinderen graag naartoe willen, hebben voordeel van een krap aanbod. Ten eerste omdat overaanbod hun populariteit bevestigt, lotingen zijn goed voor hun reputatie van kwaliteitsschool. Ten tweede heeft een school die mag loten een budgettair voordeel vanwege precies gevulde klassen. Een krap aanbod geeft scholen waar kinderen minder graag naartoe gaan, het voordeel van gedwongen winkelnering van uitgelote kinderen.

Waar scholen in een regionaal samenwerkingsverband voor het overige vooral elkaars concurrenten zijn, blijkt aanbodschaarste een gemeenschappelijk belang. Leerlingen zijn hiervan de dupe. Zij moeten steeds vaker loten voor een plaats op een school van hun keuze.
De Amsterdamse middelbare scholen hebben een regiofunctie waardoor jaarlijks zo’n 1.000 leerlingen zich vanuit de regio aanmelden op een Amsterdamse middelbare school. Het merendeel voor de onderwijsniveaus VWO en Gymnasium en op scholen met een specifiek onderwijsaanbod (Montessori, Dalton e.d.). Hiermee hebben de Amsterdamse middelbare scholen voor een ‘open systeem’ gekozen, wat een heel ander systeem is dan de middelbare scholen in de Amsterdam omringende gemeentes hanteren. Daar wordt namelijk veelal met een ‘gesloten’ systeem gewerkt waarbij de scholen een voorrangspositie aan leerlingen woonachtig in hun eigen gemeente toekennen. Omdat het correct voorspellen van de vraag van leerlingen bij een open systeem veel moeilijker is dan bij een gesloten systeem, zou er een groter surplus in aantal plaatsen per onderwijsniveau aangeboden moeten worden om ouders en leerlingen daadwerkelijk een vrije schoolkeuze te kunnen bieden. VSA vindt dat scholen die een regiofunctie willen vervullen voldoende capaciteit moeten bieden. Dat doen scholen nu niet.
De bevolking van Amsterdam groeit en daardoor groeit ook het aantal leerlingen dat jaarlijks naar de middelbare school gaat. Zie bijvoorbeeld deze prognose van OIS Amsterdam: http://www.ois.amsterdam.nl/nieuwsarchief/2015/explosieve-groei-houdt-aan-871000-amsterdammers-in-2020
Een toenemend percentage leerlingen kiest de laatste jaren voor de onderwijsniveaus HAVO, VWO en Gymnasium waardoor de vraag naar plaatsen op scholen voor deze onderwijsniveaus toeneemt. Dit is een rechtstreeks gevolg van de succesvolle inspanning van de gemeente Amsterdam en de basisscholen om de onderwijskwaliteit in het basisonderwijs te verbeteren.

Oplossingsrichtingen volgens VSA

Om deze mismatch structureel op te kunnen lossen is een aanbod van plaatsen op Amsterdamse middelbare scholen nodig dat aansluit op de vraag. Om dit te kunnen bereiken is een gezamenlijke inspanning nodig van alle betrokkenen: de Amsterdamse basis- en middelbare scholen, de gemeente, de provincie, het Ministerie van Onderwijs en Wetenschappen, ouders en leerlingen. De Amsterdamse basisscholen en de gemeente nemen de mismatch ondertussen serieus en zetten zich daadwerkelijk in om dit probleem structureel op te lossen. Maar daarvoor is ook de medewerking van Amsterdamse middelbare scholen nodig.

VSA is van mening dat er:

1. Een Scholenloods met invloed aangesteld moet worden; die de inzichten en beslissingsbevoegdheid krijgt om vraag en aanbod in Amsterdam ieder jaar optimaal te matchen. Iemand die inzicht heeft in vraag en aanbod, iemand die kan ingrijpen bij schaarste en de mogelijkheid heeft middelbare scholen aan te spreken op hun verantwoordelijkheden en zo nodig aanpassingen kan afdwingen.

2. Meer ruimte moet komen voor nieuw aanbod; de situatie zou beduidend minder schadelijk zijn als het mogelijk zou zijn geweest een of meer nieuwe scholen op te richten. Helaas echter is dat in Amsterdam en in de meeste andere dichtbevolkte gebieden niet mogelijk doordat de wet op het voortgezet onderwijs voorschrijft dat binnen 10 km van een bestaande school niet een nieuwe kan worden gesticht van eenzelfde denominatie. Dit betekent dat in Amsterdam de enige echt nieuwe school de Amsterdamse MAVO is (zij wisten het humanisme als nieuwe denominatie erkend te krijgen) en verder alle nieuwe initiatieven nevenvestigingen zijn van bestaande scholen. Het verklaart ook hoe moeilijk de initiatieven van de competitie Onze Nieuwe School het hebben. VSA steunt het wetsvoorstel “meer ruimte voor nieuwe scholen’.

Activiteiten van VSA


VSA heeft vanaf de oprichting in januari 2010 aangedrongen op een structurele aanpak van de mismatch. We hebben onder andere:

  • ■   aangedrongen op het beschikbaar stellen van controleerbare gegevens over vraag en aanbod, zowel gegevens uit het verleden als prognoses voor de toekomst;
  • ■   overleg gevoerd met vertegenwoordigers van Amsterdamse basis- en middelbare scholen, de gemeente Amsterdam, de provincie en het Ministerie van Onderwijs en       Wetenschappen
  • ■   om een betere afstemming tussen vraag en aanbod te bewerkstelligen;
  • ■   scholen en de gemeente Amsterdam geïnformeerd over de voorrangsregelingen in de regio;
  • ■   een kort geding gevoerd om een snelle oplossing af te dwingen.

Overleg en acties gaan door totdat er een structurele oplossing is gecreëerd voor deze al jaren spelende problematiek.

Onder ‘nieuws’ kunt u alle acties vinden die VSA heeft ondernomen.

Onder ‘downloads’ vindt u brieven, krantenartikelen en andere gepubliceerde stukken.